Autorzy

Archiwum

Tematy

Newsletter

Na czym polega karuzela podatkowa – jak oszuści wyłudzają VAT?


Wyłudzenia podatku VAT stanowią jeden z najpoważniejszych problemów systemu finansów w Polsce. W 2016 roku budżet stracił na nielegalnym procederze ok. 45 mld zł. Kolejne rządy wprowadzają coraz to nowe regulacje zaostrzające przepisy o podatku VAT, jednak nie przynoszą one zadowalających rezultatów.

 

Bardzo często ofiarą działań skarbówki, próbującej złapać oszustów, padają uczciwi przedsiębiorcy, którzy nieświadomie uczestniczyli w transakcji mającej na celu wyłudzenie podatku. Na czym polega karuzela w podatku VAT? Na co powinna uważać Twoja firma, aby nie stać się nieświadomym uczestnikiem karuzeli podatkowej? Jakie konsekwencje podatkowe i karne mogą czekać uczestników karuzeli, również tych nieświadomych?

 

Aby odpowiedzieć na powyższe pytania należy w pierwszej kolejności przybliżyć podstawowe zasady podatku VAT. To one dają bowiem możliwość wyłudzania podatku.

 

Istota podatku od towarów i usług

 

Sprzedaż towarów wiąże się, o ile nie mamy do czynienia ze zwolnieniem, z powstaniem obowiązku zapłaty podatku VAT, podstawą obliczenia którego jest wartość przedmiotu dostawy. Przykładowo sprzedaż towarów o wartości 100.000 zł wiąże się z koniecznością zapłaty podatku w wysokości 23.000 zł (w przypadku stawki 23 %). Podatek ten należy się budżetowi państwa od danego dosrawcy, dlatego nazywany jest podatkiem należnym.

 

Nie w każdym przypadku przedsiębiorca będzie zobowiązany do zapłaty podatku w pełnej wysokości - w naszym przykładzie 23.000 zł. Podatnikowi przysługuje bowiem prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. Podatek naliczony jest należnością, którą podatnik zapłacił wcześniej przy zakupie innych towarów lub usług, zawarty w fakturach zakupu, z uwzględnieniem rabatów, upustów itp.

 

Różnica między podatkiem VAT naliczo­nym i podatkiem VAT należnym polega na tym, że ten, który wystawiany jest w fakturach własnych, wydawanych przez firmę to VAT należny (należny budżetowi państwa), a ten zawarty w fakturach otrzymanych od dostawców to VAT naliczony.

 

Zobowiązanie podatkowe w podatku VAT, a zatem konieczność zapłaty tego podatku za dany okres rozliczeniowy, powstanie zatem tylko wtedy kiedy wartość podatku w należnego w danym miesiąc (kwartał) jest wyższa do podatku VAT naliczonego.

 

Zobowiązanie podatkowe w podatku VAT nie powstanie jeżeli kwota podatku VAT naliczonego jest równa lub wyższa od podatku należnego za dany okres rozliczeniowy.

 

Jeżeli w wartość podatku naliczonego za dany okres rozliczeniowy jest wyższa od kwoty podatku należnego za ten sam okres, powstanie nadwyżka podatku naliczonego nad należnym. Podatnik ma możliwość swobodnego rozporządzania powstałą nadwyżką – może zdecydować, że odliczy tę nadwyżkę w kolejnych okresach rozliczeniowych albo wystąpi o jej zwrot na rachunek bankowy.

 

Duże zwroty podatku VAT charakterystyczne są dla przedsiębiorstw, których działalność nakierowana jest na sprzedaż swoich towarów do innych krajów członkowskich UE. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (dalej: „WDT”) wiąże się bowiem z możliwością zastosowania stawki podatku 0%.

 

Nabywając towar o wartości 123.000 zł brutto (100.000 zł wartość towaru netto oraz 23.000 zł wartość podatku VAT według stawki 23%) przedsiębiorca nabywa prawo do odliczenia podatku VAT w wysokości 23.000 zł. Jeżeli dokona dostawy towarów w ramach WDT ze stawką 0% będzie mógł uzyskać zwrot podatku w wysokości 23.000 zł.

 

Mechanizm wyłudzania podatku od towarów i usług.

 

Oszuści podatkowi wykorzystują zasady odliczenia i zwrotu podatku VAT według następującego schematu.

 

Podmiot A -> Podmiot B -> Podmiot C -> Podmiot D -> Podmiot A

 

Podmiot A – tzw. In/Out Buffer - to zagraniczny dostawca (np. z Niemiec), który w ramach WDT sprzedaje towary do Polski o wartości 100.000 zł. Sprzedaż ta opodatkowana jest zerową stawką podatku VAT.

 

Podmiot B – tzw. „znikający podatnik” lub po prostu „słup”. Jest to podmiot zarejestrowany wyłącznie w celu wyłudzenia podatku VAT. Sprzedaje on nabyte od Podmiotu A towary z przykładowo 10-pocentową marżą, naliczając podatek VAT według stawki 23 % podmiotowi C w wysokości 25.300 zł – kolejnej firmie „słup”. Podmiot B nie odprowadza jednak tego podatku do budżetu państwa, bo likwiduje działalność gospodarczą.

 

Podmiot C – tzw. „Bufor” - sprzedaje te same towary również z np. 10-porocentową marżą Podmiotowi D i odprowadza podatek należny do budżetu państwa jednak wcześniej pomniejsza go o podatek naliczony zapłacony Podmiotowi B. W konsekwencji podatek odprowadzony do na rachunek urzędu skarbowego wyniesie 2.530 zł.

 

Podmiot D – tzw. „Broker” sprzedaje towary z powrotem na rzecz Podmiotu A w ramach Wewnątrzwspólnotowej Dostawy Towarów ze stawką VAT 0% i jednocześnie nabywa prawo do odliczenia całego podatku VAT, który został wykazany na fakturze otrzymanej od firmy C w wysokości 27.830 zł. Sprzedaż jest opodatkowana stawką 0%, więc przysługuje mu obniżenie podatku o kwotę VAT, która została wykazana na fakturze otrzymanej od podmiotu C, występuje do organu podatkowego o zwrot podatku VAT, a po jego otrzymaniu znika.

 

W wyniku opisanej transakcji:

 

  • Podmiot B uzyskuje korzyści równe wysokości podatku zapłaconego przez Podmiot C, czyli 25.300 zł,
  • Podmiot C odlicza podatek zapłacony Podmiotowi B i w związku z dalszą odsprzedażą odprowadza VAT należny jedynie w wysokości 2530 zł.
  • Podmiot D odlicza całość naliczonego podatku przez Podmiot C i zyskuje w ten sposób 27.830 zł.
  • Finalnie, na skutek nieodprowadzenia podatku przez podmiot B oraz uzyskania zwrotu podatku przez podmiot D skarb państwa zostaje uszczuplony o kwotę 27.830 zł.

 

Następnie ten sam towar jest przedmiotem dalszego obrotu według wskazanego powyżej schematu. Krążenie tego samego towaru w zamkniętym obiegu dało podstawę do nazwania oszukańczego procederu karuzelą podatkową.

 

Oszustwa mogą dotyczyć każdej branży i każdego towaru. Na początku wyłudzenia dotknęły branżę złomu i metali oraz paliw. Potem oszuści przerzucili się na handel elektroniką. Na skutek wprowadzenia mechanizmu odwrotnego obciążenia (podatek VAT zamiast sprzedawcy rozlicza nabywca) branże te straciły na znaczeniu. Obecnie w karuzelach podatkowych wykorzystywane są najczęściej towary drogie jednostkowo, o niewielkich rozmiarach, które można stosunkowo łatwo przemieszczać pomiędzy firmami, takie jak folia stretch, kawa, herbata, napoje energetyczne.

 

Czy uczciwy podatnik może zostać wplątany w karuzelę podatkową?

 

Na pierwszy rzut oka wydawałoby się, że struktura karuzeli podatkowej wymaga ścisłej współpracy pomiędzy jej poszczególnymi ogniwami. W praktyce okazuje się jednak, że uczciwy przedsiębiorca może zetknąć się z oszustami zarówno kupując towar, jak i sprzedając go. Ryzyko takie dotyczy szczególnie niewielkich rynków, na których wybór kontrahentów jest ograniczony i łatwo natknąć się na nierzetelny podmiot. Ponadto, przedsiębiorcy mogą zostać skuszeni nabyciem towaru od oszusta niższą ceną sprzedawanego towaru. Podmioty uczestniczące w karuzeli podatkowej mogą bowiem pozwolić sobie na stosowanie konkurencyjnych cen, ponieważ ich główny zysk opiera się na zwrocie podatku. Wplątanie w karuzelę podatkową uczciwego podatnika pozwala również oszustom uwiarygodnić dokonywane przez nich transakcje.

 

Uczciwy przedsiębiorca pojawia się w takim wypadu najczęściej na pozycji Podmiotu C – Bufora. Bufor, obok państwa, jest najczęstszą ofiarą karuzeli podatkowej.

 

Jakie są skutki dla uczciwego podatnika?

 

Wplątanie przedsiębiorcy, nawet uczciwego, w karuzelę podatkową może skutkować wszczęciem wobec takiego podmiotu kontroli, a potem postępowania podatkowego, które zakończy się wydaniem decyzji, na skutek której:

 

  • Organ podatkowy odmówi Podmiotowi C prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od transakcji zawartej z podmiotem B (25.300 zł).
  • Nałoży na Podmiot C obowiązek zapłaty podatku wynikającego z faktury wystawionej na rzecz Podmiotu D, który nie podlega obniżeniu o podatek naliczony (27.830 zł).
  • Nałoży na Podmiot C dodatkowe sanacyjne zobowiązanie podatkowe w podatku VAT w wysokości 30 % kwoty zaniżonego zobowiązania podatkowego (zobowiązanie podatkowe zostało zaniżone o nienależnie odliczony podatek - 25.300 zł x 30% = 7590 zł.)
  • Podmiot C będzie zobowiązany do zapłacenia odsetek od nienależnie odliczonego podatku.
  • Organy ścigania mogą wszcząć wobec Podmiotu C postępowanie karne, które w zależności od kwalifikacji może zakończyć się skazaniem nawet na karę bezwzględnego pozbawienia wolności (w skrajnych przypadkach 25 lat pozbawienia wolności).

 

Podsumowując, Podmiot C, który pierwotnie miał zarobić na jednej transakcji 10%, czyli w tym wypadku 11.000 zł, będzie musiał zapłacić podatek w wysokości 32.890 zł plus odsetki. Dodatkowo podatnik ryzykuje wszczęciem wobec niego postępowania karnego i skazaniem na surową karę.

 

Jak nie dać się wkręcić w karuzelę podatkową?

 

Najprostszym sposobem byłoby unikanie roli pośrednika. W praktyce jednak jest to niemożliwe, dlatego zapobiegliwi przedsiębiorcy powinni podejmować działania zabezpieczające ich przed uwikłaniem w karuzelę podatkową. Działania te to przede wszystkim weryfikacja kontrahenta. Weryfikacja ta nie powinna być przypadkowa, ale stanowić sformalizowaną, szczegółowo opisaną procedurę, którą będzie można w razie potrzeby przedstawić organom podatkowym na wypadek kontroli. Jest to konieczne, aby w razie wszczęcia wobec podatnika – ofiary karuzeli postępowania podatkowego uniknąć zarzutu niedochowania tzw. „dobrej wiary”, czyli należytej staranności jaką powinien zachować przedsiębiorca w doborze swoich kontrahentów.

 

Tylko dochowanie dobrej wiary może uratować podatnika przed  negatywnymi konsekwencjami wplątania w nierzetelną transakcję.

 

Potrzebujesz indywidualnej pomocy? Wyślij do mnie wiadomość na adres ksoloniewicz@indywidualnekancelarie.pl. Wspólnie ustalimy, w jaki sposób mogę ci pomóc.

 

Podsumowanie

 

Na skutek procederu uszczuplania podatku VAT pogarsza się sytuacja uczciwych przedsiębiorców. Muszą oni spełniać dodatkowe restrykcje prawne i nieustannie dostosowywać swoją działalność do zmieniających się przepisów, które mają na celu ochronę interesów państwa. Ustawodawca do tej pory nie zadbał jednak interes uczciwych przedsiębiorców. Pomimo, iż sami są ofiarą oszustów, muszą odpierać również ataki skarbówki. Aby chronić swoje interesy przedsiębiorcy powinni w takim wypadku:

 

  1. W przypadku wszczęcia wobec nich kontroli  - jak najszybciej skorzystać z pomocy porady eksperta – doradcy podatkowego posiadającego doświadczenie w prowadzeniu sporów z organami podatkowymi.
  2. Na bieżąco - weryfikować sowich kontrahentów, najlepiej w oparciu o profesjonalnie opracowaną wewnętrzną procedurę, która będzie dostosowana do specyfiki danej branży i struktury firmy.

 


24 kwietnia 2017 08:51

Kacper Sołoniewicz

Komentarze: 0

Dodaj komentarz:



14 + 13 =
×

Autorzy:


Kacper Sołoniewicz

Kacper Sołoniewicz

Adwokat, doradca podatkowy

Michał Sroczyński

Michał Sroczyński

Doradca podatkowy

Tematy:


Newsletter: