Autorzy

Archiwum

Tematy

Jak nie stracić prawa do odliczenia VAT przy transakcjach z oszustem podatkowym – Ministerstwo Finansów publikuje swoje kryteria!


W dniu 25 kwietnia 2018 r. Ministerstwo Finansów opublikowało „Metodykę w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych, która wskazuje okoliczności jakie organy podatkowe powinny brać pod uwagę przy ocenie prawa do odliczenia podatku VAT przez podatników, których kontrahenci dopuścili się oszustw podatkowych.

 

Dla organów podatkowych ma być to narzędzie pomocne do przeprowadzenia właściwej analizy zachowań podatników, którzy sami nie dokonali przestępstwa podatkowego, ale nieświadomie w nim uczestniczyli.

 

Z kolei podatnicy mogą traktować Metodykę jako wytyczne, których dochowanie pozwoli uniknięcie problemów podatkowych związanych z zawarciem transakcji z kontrahentem, który nieprawidłowo rozlicza się z podatków.

 

Kiedy skarbówka odmówi prawa do odliczenia VAT?

 

Organy podatkowe odmówią prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy udowodnią, że podatnik dopuścił się oszustwa podatkowego, a także gdy wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o prawdziwym celu transakcji.

 

Prawo to nie zostanie jednak podatnikowi odebrane, jeżeli dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta i mimo to nie mógł wiedzieć, że transakcja wiązała się z oszustwem podatkowym.

 

Przesłanki dochowania należytej staranności zostały podzielone na dwie grupy. Pierwsza obejmuje zachowania jakie podatnik powinien podjąć przy rozpoczęciu współpracy z nowym kontrahentem. Druga grupa obejmuje czynności jakie podatnik powinien podejmować w czasie trwania współpracy z kontrahentem.

 

Weryfikacja kontrahenta na etapie rozpoczęcia współpracy

 

Zawieranie transakcji z nowym kontrahentem, z którym do tej pory podatnik nie współpracował, niesie za sobą obowiązek dokładnego sprawdzenia przedsiębiorcy pod względem formalnym – chodzi tu o sprawdzenie, czy jest podmiotem zarejestrowanym w KRS lub CEIDG oraz jako podatnik VAT czynny, a także czy posiada niezbędne koncesje wymagane w obrocie określonymi towarami. Brak weryfikacji tych informacji może działać na niekorzyść podatnika w przypadku późniejszego postępowania podatkowego.

 

Transakcje, które budzą wątpliwości

 

Ministerstwo wskazuje jakie transakcje mogą być uznane za nietypowe z punktu widzenia charakteru obrotu gospodarczego. Przede wszystkim brak ponoszenia ryzyka gospodarczego przy dokonywaniu transakcji o znacznej wartości, polegające na nieangażowaniu własnych środków finansowych, może wskazywać na oszustwo podatkowe.

 

Przy ocenie należytej staranności podatnika mogą mieć znaczenie również kwestie dotyczące płatności. Wskazuje się głównie na sztuczny podział transakcji na transze nieprzekraczające 15 000 zł w celu uregulowania należności gotówką lub płatność za towar dokonana na dwa różne rachunki bankowe kontrahenta. Również zastosowanie przelewów natychmiastowych do płatności za towar lub wskazanie krótkiego terminu płatności, nieuzasadnione w danej branży, może być oznaką oszustwa podatkowego.

 

W przypadku nowych transakcji warto również zweryfikować kwestię ceny – jeżeli znacząco odbiega ona od ustalonych wartości rynkowych i nie znajduje to uzasadnienia z ekonomicznego punktu widzenia, sytuacja ta może wskazywać na sztuczny charakter transakcji. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie analizy branży, obrotu oraz wielkości przedsiębiorstwa prowadzonego przez kontrahenta. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia zbyt niskiej ceny powinien prowadzić do wniosku, że celem kontrahenta nie jest osiągnięcie zysku.

 

Ocena sposobu działania przedsiębiorcy

 

Podatnik powinien również weryfikować zakres działalności gospodarczej kontrahenta, bowiem obrót towarem należącym do innej branży niż ta, w której kontrahent działa, niejednokrotnie wskazuje na oszustwo podatkowe. Ministerstwo Finansów podkreśla również istotną rolę dokumentowania warunków transakcji poprzez zawieranie pisemnych umów.

 

Niektóre kwestie organizacyjne przedsiębiorstwa kontrahenta również powinny zwrócić uwagę podatnika, by uniknąć zawarcia transakcji zmierzającej do wyłudzeń podatkowych. Siedziba przedsiębiorcy pozbawiona oznak prowadzenia działalności, brak strony internetowej, brak odpowiedniego zaplecza techniczno–organizacyjnego (np. brak magazynów przy działalności wymagającej składowania towarów) powinny zrodzić ostrożność podatnika.

 

Należyta staranność w stałych stosunkach gospodarczych

 

W przypadku regularnych transakcji z określonym kontrahentem istnieje mniejsze ryzyko nieświadomego uczestnictwa podatnika w oszustwie podatkowym, dlatego też należyta staranność w takiej sytuacji oceniania jest nieco inaczej.

 

Po pierwsze – podatnik powinien w miarę regularnie weryfikować kwestie formalne odnośnie kontrahenta (rejestracja w KRS, CEIDG, posiadanie aktualnych koncesji oraz wpis w rejestrze podatników VAT czynnych).

 

Po drugie – kryteria transakcyjne, istotne do oceny przy zawieraniu pierwszej transakcji, istotne są także przy dokonywaniu każdej kolejnej. Jeżeli kontrahent, bez uzasadnienia ekonomicznego, zmienia kwestie sposobu płatności, terminu lub ceny towaru, warto zweryfikować przyczynę takiego zachowania. Może to bowiem ustrzec podatnika przed nieświadomym zaangażowaniem w oszustwo podatkowe.

 

Split payment jako sposób na zapewnienie bezpieczeństwa podatkowego

 

Ministerstwo podkreśla również, że skorzystanie z wchodzącego w życie w lipcu 2018 roku systemu podzielonej płatności w VAT, ma zapewnić podatnikowi domniemanie dochowania tzw. dobrej wiary, oczywiście pod warunkiem, że nie zachodzą inne okoliczności wskazujące na oszustwo podatkowe.

 

Czy podatnicy, którzy zastosują się do wytycznych mogą spać spokojnie?

 

Niestety nie. Ministerstwo formułując wytyczne, na każdym kroku podkreśla, że podjęcie czynności opisanych w „Metodyce…” pozwala zmniejszyć ryzyko zakwestionowania prawa do odliczenia VAT. Jednakże, jeśli inne okoliczności transakcji będą wskazywać, że wiązała się ona z oszustwem, a organ podatkowy wykaże, że podatnik powinien mieć tego świadomość, to prawo do odliczenia VAT zostanie zakwestionowane.

 

Warto jednak dodać, że organy podatkowe nie mogą wyciągać negatywnych skutków wobec podatnika, który nie podejmie wszystkich czynności weryfikacyjnych opisanych przez Ministerstwo, albo podejmuje tylko część z nich. Sytuację każdego z podatników należy oceniać indywidualnie pod kątem ustalenia jak dalece powinien on prześwietlać swoich kontrahentów.

 

Współautorem artykułu jest Lidia Pawińska.


27 kwietnia 2018 17:34

Kacper Sołoniewicz

Komentarze: 0

Dodaj komentarz:



34 + 40 =
×

Autorzy:


Kacper Sołoniewicz

Kacper Sołoniewicz

Adwokat, doradca podatkowy

Michał Sroczyński

Michał Sroczyński

Doradca podatkowy

Tematy:


Archiwum: