Autorzy

Archiwum

Tematy

Newsletter

Wykreślenie kontrahenta z rejestru VAT a prawo do odliczenia


Wykreślenie kontrahenta z rejestru VAT a prawo do odliczenia

 

Od stycznia 2017 r. trwa akcja masowego wykreślania przedsiębiorców z rejestru podatników VAT. W niektórych przypadkach do wykreślenia dochodzi z tak błahych powodów, jak choćby nieodebranie listu przesłanego przez urząd skarbowy lub przeoczenie obowiązku zgłoszenia zmiany siedziby firmy.

 

Konsekwencje takiego działania mogą być jednak bardzo dotkliwe, szczególnie dla podmiotów, które zaopatrują się u podatników wykreślonych z rejestru. W takich wypadkach organy podatkowe odmawiają kontrahentom wykreślonego podatnika prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przy transakcji dostawy realizowanej przez wykreślony podmiot.

 

Największy problem związany z wykreśleniem firm z rejestru VAT polega na tym, że kontrahent wykreślonego podatnika dowiaduje się o tym fakcie dopiero po kilku miesiącach od momentu wykreślenia. Okres ten może być nawet dłuższy w przypadku firm, które nie mają obowiązku wysyłania do urzędu informacji podatkowych w formie Jednolitego Pliku Kontrolnego. Transakcje podatników przesyłających JPK są bowiem na bieżąco weryfikowane, a sami podatnicy po kilku miesiącach od zawarcia transakcji z wykreślonym kontrahentem są informowani przez urząd skarbowy o fakcie wykreślenia.

 

Przykład:

Firma A produkująca ciągniki rolnicze, nabywała osprzęt elektroniczny niezbędny do ich produkcji w firmie X. Współpraca układała się pomyślnie od ponad 3 lat. W czerwcu 2017 r. do firmy A wpłynęło pismo naczelnika urzędu skarbowego, który poinformował, że w wyniku analizy danych zawartych w przesłanym Jednolitym Pliku Kontrolnym za luty i marzec 2017 r. stwierdzono uwzględnienie w rejestrze zakupów faktur VAT wystawionych przez podmiot niebędący podatnikiem VAT czynnym na dzień wystawienia faktury. W piśmie organ pouczył również, że prawo do odliczenia podatku VAT przysługuje podatnikowi, którego dostawca miał status podatnika VAT oraz pouczył o możliwości złożenia korekty.

 

Czy w takim wypadku firma A rzeczywiście powinna skorygować deklaracje VAT-7 i zrezygnować z prawa do odliczenia VAT wynikającego z faktur wystawionych przez firmę X, która jak twierdzi urząd nie mała statusu podatnika VAT na dzień wystawienia faktury?

 

Czy stanowisko organów podatkowych jest poprawne?

 

Stanowisko organów podatkowych opiera się na art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a ustawy o VAT, który stanowi, że „nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący.”

 

W ocenie organów podatkowych przez pojęcie podatnika nieistniejącego, należy rozumieć przedsiębiorcę, który nie zarejestrował się jako podatnik VAT czynny lub takiego, który został wykreślony z rejestru.

 

Takie interpretacja przepisów jest wadliwa i pozostaje w sprzeczności z orzecznictwem Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”), które organy podatkowe mają obowiązek uwzględniać.

 

Organy podatkowe mylą bowiem dwa pojęcia. Czym innym jest bowiem „podatnik nieistniejący”, a czym innym „podatnik niezarejestrowany”. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z podmiotem fikcyjnym, który w rzeczywistości nie prowadzi działalności gospodarczej lub firmuje działalność gospodarczą innego podmiotu. W drugim przypadku mamy natomiast do czynienia z sytuacją, gdy przedsiębiorca rzeczywiście działający na rynku, dokonujący czynności opodatkowanych, nie dopełnia formalnych obowiązków związanych z rejestracją jako podatnika VAT.

 

Jak wielokrotnie podkreślał TSUE podatnikiem jest każda osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą producentów, handlowców i osób świadczących usługi, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. Z powyższego wynika, że pojęcie „podatnika” zostało zdefiniowane w sposób szeroki w oparciu o okoliczności faktyczne (wyroki: Tóth, C‑324/11, EU:C:2012:549, pkt 30, PPUH Stehcemp sp.j. Florian Stefanek, Janina Stefanek, Jarosław Stefanek, C-277/14, ECLI:EU:C:2015:719).

 

Szansa na rozwiązanie problemu

 

Kwestionowanie przez administrację podatkową prawa do odliczenia podatku VAT wynikającego z faktur wystawionych przez podmiot wykreślony z rejestru jest również bolączką podatników z innych państw członkowskich UE.

 

Przykładem jest sprawa rumuńskiego podatnika spółki Paper Consult (C‑101/16), który nabywał towary od przedsiębiorcy, który został uznany za podatnika nieaktywnego.

 

Rumuńskie przepisy podatkowe są w takim wypadku jeszcze bardziej restrykcyjne niż polskie regulacje, ponieważ wprost wskazują, że podmioty nabywające towary od podatników nieaktywnych nie korzystają w tym zakresie z prawa do odliczenia podatku VAT.

 

Paper Consult nie zgodził się ze stanowiskiem organów podatkowych i odwołał się od niekorzystnej decyzji. Sąd orzekający w sprawie tego podatnika powziął wątpliwość czy rumuńskie przepisy podatkowe są zgodne z unijnymi regulacjami i skierował pytanie prejudycjalne do TSUE.

 

Do chwili obecnej TSUE nie wydał jeszcze rozstrzygnięcia w sprawie (prawdopodobnie nastąpi to jeszcze w tym roku). Stanowisko zajął jednak Rzecznik Generalny TSUE, który dokonując wstępnej analizy sprawy przyznał rację rumuńskiemu podatnikowi.

 

Rzecznik zastrzegł jednak, że w jego ocenie, jeżeli organy podatkowe nie wykażą, że transakcja miała nierzeczywisty charakter, to zachowanie prawa do odliczenia VAT w tego typu sprawach powinno być uzależnione od dwóch czynników: wystąpienia po stronie nabywcy towarów lub usług tzw. „dobrej wiary” oraz dochowania przez podatnika „należytej staranności” w zakresie weryfikacji dostawcy.

 

Dobra wiara definiowana jest w sposób negatywny i sprowadza się do wykazania przez organy podatkowe na podstawie obiektywnych okoliczności, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że dokonuje transakcji z podmiotem zamieszanym w wyłudzenie podatku VAT.

 

Z kolei należyta staranność wiąże się z podjęciem przez podatnika określonych działań, które mają zabezpieczyć go przed nawiązaniem relacji biznesowej z oszustem podatkowym. O sposobach weryfikacji kontrahentów pisałem w artykule „Test dobrej wiary w prawie podatkowym – 10 kroków, które musisz wykonać, aby nie stracić prawa do odliczenia VAT”.

 

Potrzebujesz indywidualnej pomocy? Wyślij do mnie wiadomość na adres ksoloniewicz@indywidualnekancelarie.pl.  Wspólnie ustalimy, w jaki sposób mogę ci pomóc.

 

 

 


28 czerwca 2017 11:18

Kacper Sołoniewicz

Komentarze: 0

Dodaj komentarz:



9 + 9 =
×

Autorzy:


Kacper Sołoniewicz

Kacper Sołoniewicz

Adwokat, doradca podatkowy

Michał Sroczyński

Michał Sroczyński

Doradca podatkowy

Tematy:


Newsletter: